2012-07-26 14.08.09

Literaire confrontaties met de dood

De Literatuurder vraagt er niet om, maar wordt met enige regelmaat geconfronteerd met de dood. Dat is in alle gevallen pijnlijk en soms, zoals afgelopen november 2017 , is de confrontatie met de dood schokkend en was de persoon veel te jong, te veelbelovend, te onmisbaar, te waardevol. De goeden gaan het eerst zeggen de mensen. Dat zal heus zo zijn, maar we hebben ze hier nog hard nodig. De Literatuurder vlucht graag in de poëzie, in tijden van rouw.

In December 1987 overleed mijn vader plotseling, en het was een grote klap. Hij was amper 58 jaar oud.  Ik was student Nederlands, en kon mijn rouwverwerking mooi botvieren op een opdracht tot het samenstellen van een bloemlezing. De bloemlezing (titel Dood in de Poëzie)  leverde mij, naast de benodigde studiepunten, vele inzichten op. Het onderwerp Dood is geliefd in de literatuur. Er zijn zware woorden en lichte versjes, zoals deze van Ivo de Wijs, in een kort gedicht dat beklijft en je hoofd nauwelijks nog verlaat:

December: mist en duisternis en koude
en vrolijkheid die me maar matig smaakt
Ik ben dit rotjaar iemand kwijtgeraakt
van wie ik tot het einde toe heb gehouden

De uren dat ik bij haar heb gewaakt
terwijl de dood haar in zijn richting klauwde
De kleine strohalm waar ik op vertrouwde
totdat het sloperswerk was afgemaakt

December,ik zou graag opnieuw beginnen
maar als mijn schone lei
het lijkt te winnen
Dan mikt de regen tranen op de ruit
de mist brengt de herinnering
weer boven
De koude kan de wonden
niet verdoven
Het donker wist het oude beeld niet uit

Een van mijn klassieke favoriete auteurs is Simon Vestdijk, en een van mijn lievelingsgedichten van hem handelt over de dood: De uiterste seconde’ (alleen dat gegeven is al zo fascinerend, ooit zal die er zijn, voor elk van ons, de aller- aller- allerlaatste seonde van ons leven.

Doodgaan is de kunst om levende beelden
Met evenveel gelatenheid te dulden
Als toen zij nog hun rol in ’t leven speelden,
Ons soms verveelden, en nochtans vervulden.

Hier stond ons huis; hier liep zij met de honden;
Hier maakte zij de bruine halsband los;
Hier hebben wij de stinkzwammen gevonden,
Op een beschutte plek in ’t sparrenbosch.

Doodgaan is niet de aangrijpende gedachte,
Dat zij voortaan alleen die paden gaat, –
Want niemand is alleen die af kan wachten,
En niemand treurt die wandelt langs de straat, –

Maar dat dit alles wàs: een werk’lijkheid,
Die duren zal tot de uiterste seconde;
Dit is de ware wedloop met de tijd:
De halsband los, en zij met de twee honden.

 

 en.

Engels is mijn liefste literatuurtaal, en in de rijke Engelse literatuur is de dood een geliefd onderwerp. Luister 100x naar The Ship of Death zoals Tom O’Bedlam het voordraagt en je gaat het vanzelf begrijpen.

“The Ship of Death” by D.H. Lawrence (read by Tom O’Bedlam)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *