Categorie archief: actueel

The old men and the sea: levenslessen van Hemingway

DSC_0303 (1)

mijn oude Hemingway

De Literatuurder ging naar de bioscoop, naar The Leisure Seeker, vanwege Helen Mirren en Donald Sutherland.  De film vertelt over een echtpaar op leeftijd, dat nog eenmaal op reis gaat in hun oude camper (the LS dus) . De reis bleek  te voeren naar het voormalig woonhuis van Ernest Hemingway in Key West Florida: de man van het echtpaar, literatuurdocent John is een groot bewonderaar van Hemingway  (‘prose that is poetry, that is Hemingsway’s secret’) en in deze verwarrende fase van zijn leven (John lijdt aan Alzheimer) houdt hij zich daaraan vast. Ontroerend en ook vaak erg komisch. De film is een aanrader.

Het zien van deze film bracht mij ertoe mijn oude Hemingways weer eens uit de kast te pakken.  De Literatuurder geinspireerd!

De citaten in de film zijn allemaal uit ‘The old men and the sea’, de novelle waarmee de veelzijdige literatuur Nobelprijswinnaar (in 1954)  – auteur , visser, jager enz. – Ernest Hemingway (1889 -1961) in 1953 de Pullitzerprijs voor ontving.

The old man and the sea speelt zich af aan de kust van Havanna en beschrijft een tocht van een oude visser, Santiago. De oude man lijkt uitgespeeld, hij is moe, heeft al weken niets gevangen en is ook de jongen, Manolo, met wie hij samen viste, kwijt geraakt omdat zijn boot immers niets oplevert. Vastberaden gaat de oude man de zee nogmaals op met als doel: een hele grote vis vangen. Met geduld en techniek lukt het hem een grote vis (een zwaardvis) aan te slaan en hij wint het gevecht dat het wordt om de vis te vangen. Echter, het bloed van de vis trekt haaien aan. De strijd die de man voert op zee  staat symbool voor de strijd van de mens om te (over)leven.  Daarbij weet je niet wat geluk of verdriet in dat leven zal zijn. Je neemt het zoals het komt, je leeft simpelweg je leven, je bent (maar) een mens. Duidelijk wordt gemaakt dat de struggle for life voor een mens niet anders is dan voor een dier. De dolfijnen, bruinvissen en zwaardvissen worden meermalen ‘brothers’ genoemd door de oude man.

.. During the night two porpoise came around the boat and he could hear them rolling and blowing. He could tell the difference between the blowing noise the mail made and the sighing blow of the female. ‘They are good,’ he said. ‘They play and make jokes and love one another. They are our brothers, like the flying fish.’

De tocht met de zwaardvis die aan de lijn de boot voorttrekt wordt beschreven als een gevecht van een op een, moge de sterkste winnen. Man en dier gelijk.

… After he judged that his right hand had been in the water long enough he took it out and looked at it. ‘It is not bad’, he said. ‘And pain does not matter to a man.’

.. A man can be destroyed but not defeated

Het leven is voor ieder mens een strijd. Er is geluk en er is verdriet, en of een gebeurtenis het een of het ander inhoudt weet je pas als je het achteraf beschouwt. Het geluk waar een mens om vraagt (hier: laat me een grote vis vangen) kan leiden tot het grootste verdriet.

… I must not think nonsense, he thought. Luck is a thing that comes in many forms and who can recognize her?

De oude man heeft aan het einde van het verhaal wat hij had aan het begin. Geen geld, geen vis. Maar aan het begin van het verhaal werd hij gezien als iemand die niets meer kan, en aan het eind van het verhaal bewondert men het gigantische karkas van de vis met wie de oude man heeft gevochten. Hij heeft zijn eigenwaarde behouden.

…. ‘What will you do now if they come in the night? What can you do?” He digs deep. Fight them, he says, I’ll fight them until I die.

Lees verder The old men and the sea: levenslessen van Hemingway

Charlie’s Angel

Wie is opgegroeid eind jaren zestig begin zeventiger jaren, zoals ik, moet wel iets meegekregen hebben van Charles Manson, en zijn ‘Family’. Ik was gefascineerd door de bekende foto van Manson, met de woeste echt krankzinnige blik in zijn ogen. Vol in de flower power idylle, make love not war, en dan die gruwelijke moorden.

Recentelijk verscheen er een roman gebaseerd op Manson en de meisjes om hem heen: The Girls van Emma  Cline.

images

Het is een fantastisch boek over het jonge meisje Evie, dat tussen de wal en het schip geraakt met ouders die het drukker hebben met hun eigen levens dan met het hare en vrienden waar ze niet echt aansluiting meer bij vindt als ze zich gaandeweg ontwikkelt. Maar daar is de groep van Manson (Russell in het boek) en ze sluit zich aan.  De verteller is middle aged Evie, en de vertelling wordt in gang gezet door de nieuwsgierigheid van de jonge mensen die tijdelijk in haar omgeving zijn ‘jij was er toch bij?”.  Haar herinneringen vertellen ons het verhaal. En dat verhaal is onomwonden schrijnend en open. De eenzaamheid en verwarring van een meisje van 14. De ouders die denken dat ze zich wel redt. De wreedheid van de andere tieners. Wat een warm bad is die ranch, in de make love not war modus, samen muziek maken en een beetje blowen. Ja zo zoet is het dus allemaal niet. De vrije sex is maar ten dele vrij. Liefde is er wel degelijk, zeker bij de meisjes, met name tussen Suzanne en Evie.

Cline beschrijft de ontwikkeling van de groep en de teloorgang zonder sentimentaliteit. Evie is een werkelijk persoon, dat je zou willen koesteren en van wie je elke stap snapt. Ook als je niets zou weten van Manson en de moord op Sharon Tate en de anderen, dan zou je nog aanvoelen dat het verhaal afstevent op een verschrikkelijke climax. Het perspectief van degene die erbij was maar die er niet bij was toen er gemoord werd is bijzonder interessant: was onze lieveling Evie ook tot zoiets in staat geweest? En de oervraag: is niet ieder mens tot alle goed- en slechtheid in staat?

Emma Clyne is van 1989, te jong om haar Manson fascinatie te kunnen hebben opgedaan in de sixties.  Een interview in de Volkskrant  laat lezen dat ze met hun gezin weleens langs de San Quentin State Prison reden. Dan zei haar vader: kijk jongens, hier woont Charles Manson. De jonge Emma was onder de indruk: wat een groot huis. Ze groeide op op een ranch (haar ouders zijn wijnboeren) als lid van een groot gezin. Het buitenleven in een grote groep is haar dus ook bekend.

Elk boek vindt zijn bodem in een fascinatie van de schrijver. Hopelijk zijn er veel kiemen gelegd in het brein van Cline toen ze opgroeide.

 

het geluid van Gorter: Mei

Poezie is niet mijn favoriete genre, maar was dat wel van wijlen mijn mentor Kees:  het epos Mei van Herman Gorter,  dat bestaat uit maar liefst 3 delen (een gedicht! meer dan 4000 versregels ) kon me tijdens zijn colleges niet boeien, maar onder zijn invloed en deskundige begeleiding heb ik me er zo in moeten verdiepen dat er in mijn leven geen mei meer voorbij kan gaan zonder ‘Mei’..

En ik ben er enorm aan gehecht geraakt… De eerste regels van dit 19e eeuwse (1889) heldendicht worden bekend verondersteld (nou ja, de eerste 2…)

Een nieuwe lente en een nieuw geluid:
Ik wil dat dit lied klinkt als het gefluit,
Dat ik vaak hoorde voor een zomernacht
In een oud stadje, langs de watergracht –

180px-Herman_Gorter_(Bergen_aan_Zee)

Lees verder het geluid van Gorter: Mei