Categorie archief: Geen categorie

Daal Neder Engel (Look Homeward Angel)

Een van de meesters van het genre waar ik zo van houd:  de coming of age roman. Thomas Wolfe (1900 -1938) schreef met Look Homeward Angel in 1929 een omvangrijk werk over precies dat: het opgroeien van de gevoelige en intelligente Eugene als jongste van de rumoerige en bijzondere familie Gant  gesitueerd in Altamont, Catawba (niet bestaand). Geen autobiografie zo de lezer dat er graag in zou willen zien, maar onmiskenbaar gebaseerd op Wolfe’s eigen jeugd, doorgebracht in  Asheville, North-Carolina

Thomas-Wolfe-700x885

Voor een lezer als ik, die een voorkeur, nee, LIEFDE, heeft voor de realistische coming of age roman is dit werk enorm van belang, van de allereerste zin tot de bijna 600 pagina’s zijn omgeslagen, en dan blijven er nog de aantekeningen en voetnoten om te verslinden. Een achtbaan van een verhaal, waar je wat duizelig uitkomt. Het liefst weer op pagina 1 beginnen. Een rijk werk, waar ik niet gauw genoeg van krijg om over te jubelen (waarvan akte).

daal

Ik heb tijdens mijn studie kennis gemaakt met dit werk in het Engels. Het is van een tamelijk ingewikkeld soort Engels, het leest niet bepaald eenvoudig (online woordenboeken waren er nog niet).. Het had het wat mij betreft toen, hoogstwaarschijnlijk was ik ook nog opgejaagd door de nog ongelezen literatuur op mijn to-do list, minstens de helft korter gekund. De vertaling maakte me nieuwsgierig: wat zou ik in het origineel gemist hebben? Dit werk lezen in het Nederlands vond ik een verademing en groot genoegen. En ik vond ditmaal geen woord overbodig….

De Nederlandstalige versie verscheen in een schitterende uitgave (Van Oorschot 2017) en na werkelijk (n.m.m, ik ken de kritiek, maar onderschrijf die niet) bewonderenswaardige vertaling (Sjaak Commandeur). Onderstaande link leidt naar een NRC recensie aan welke ik niet veel toe te voegen heb:

https://www.nrc.nl/nieuws/2018/05/10/in-extase-door-een-gezinsgeschiedenis-a1602507

Het gezin Gant telt vele kinderen, allen worden aan een  uitgebreide karakterschets onderworpen, maar de focus is zoals eerder al vermeld op de jongste telg, Eugene (Gene). Van dit personage wordt aangenomen dat Wolfe er zelf  model voor heeft gestaan. We maken de jongen mee vanaf zijn geboorte tot bijna 20 jaar later. De sensitieve en intelligente Eugene is de benjamin en ook wel lieveling (in ieder geval zonderling) van de dolle bende die het gezin Gant vormt.

pg 56.. Op een zonnige deken gelegen werd Eugene zich soms het staren van zachtmoedige ogen bewust, de milde streling van een stem die in soort en hoedanigheid anders was dan de andere, een tere, olijfbruine huid, zwart haar, diepdonkerblauwe ogen en een ragfijne, wat droevige vriendelijkheid. In zijn bruine hals had hij een frambozenvlek, waar Eugene steeds weer met verbazing aan voelde. Dit was Grover: de zachtmoedigste en droevigste van de jongens…

Een vooruitwijzing, de zachtaardige Grover overlijdt. De harde en voortvarende moeder van het gezin, Eliza, houdt lang vast aan haar jongste, die ze klein probeert te houden.  Eugene (Gene) is in het gezin een buitenstaander, een dromer, hij heeft een enorme vrijheidsdrang, hij de enige van alle kinderen dat zal gaan studeren. Hij is slim en schrander, hij worstelt met het leven en de levensvragen. Ook alle andere (hoofd) personen zijn soms uitgebreid, maar altijd levendig en accuraat beschreven, het hele stadje en alle familieleden komen onder je ogen tot leven.

pg 78 .. Er knapte iets bij haar wat strak gestaan had; ze dacht terug aan zijn steelse blik achterom en huilde. En ze huilde niet om zichzelf maar om hem: in het uur na zijn geboorte had ze hem  in zijn donkere ogen gekeken en iets gezien waarvan ze begreep dat het er zich eeuwig zou ophouden, onpeilbare diepten van verre, ongrijpbare eenzaamheid: ze begreep dat in haar donkere, kommervolle schoot een vreemdeling tot leven was gekomen die zich via verloren verbindingen met de eeuwigheid verstond, zichzelf tot geest, zijn eigen huis tot schim, een eenzame voor hemzelf en voor de wereld. Te loor..  (O Lost)

De film Genius (2016 – met Jude Law en Colin Firth) is gebaseerd op het drama van de gedreven auteur en het veelomvattende manuscript (oorspronkelijk maar liefst 5000 pagina’s) en hun worsteling om een publiceerbare versie van het meesterwerk te creëren. Die film gaat gelukkig over het proces, niet over het verhaal van het gezin Gant, ik moet er niet aan denken dat Look Homeward Angel zou worden verfilmd. In mijn hoofd bestaat mijn eigen Eugene, in de vorm die hij heeft gekregen door de woorden van Wolfe. Dat is wat grote literatuur vermag.

 

Gevangen in barnsteen

Een van mijn favoriete korte romans uit de wereldliteratuur die ik regelmatig herlees is Slachthuis vijf van Kurt Vonnegut. Het kwam dit weekend ter sprake in een van de vele kranteninterviews nav het nieuwste boek van Dorrestein (van wie ik geen fan ben, maar wel veel gelezen heb) want het boek is een van haar inspiratiebronnen. Vandaar dat ik nu een blog aan dit meesterwerk wijd: Ik lees Vonnegut in het Engels: Slaughterhouse five dus.

Het boek is verfilmd in 1972, en ook al geeft een blik op de trailer mij zeker een vertrouwde indruk, ik waag me er niet aan, daarvoor is MIJN Billy Pilgrim me te dierbaar.

Billy Pilgrim is zo aandoenlijk, zo echt, zo puur en zo onmiskenbaar getraumatiseerd door zijn afschuwelijke belevenissen in WO II.  Hij is zo verschrikkelijk in de war geraakt door de oorlog, en toch is hij een hoofdpersoon die staat als een huis. De lezer leeft met hem mee, loopt met hem mee, reist mee in de tijd van het verleden naar het heden naar de toekomst. Reist zelfs mee het universum in, want Billy wordt ontvoerd naar de planeet Tralfamadore. Nergens is Billy’s leven onbegrijpelijk of onvoorstelbaar. Het is juist uitermate duidelijk. Er is geen ontsnappen aan de gruwelijke werkelijkheid en de werkelijkheid kan alleen maar zo worden ontvlucht: via het hoofd.

kurt_vonnegut_slaughterhouse_five_drawing_by_rachelbrom-d4rqo7s

De horror van de oorlog is het meest in het oog springende thema van dit boek en toch: er valt heel wat te lachen. De uitstapjes die Billy maakt naar de planeet Tralfamadore zijn hilarisch. Alles is anders in Tralfamadore, en in die dimensie of op die planeet bestaat iets als tijd helemaal niet. Wat gebeurd is en geweest is niet verloren gegaan, je maakt het steeds opnieuw mee, je kunt ernaar terug, of ernaar vooruit. Dus is het helemaal niet erg meer om dood te gaan: je komt eindeloos weer terug. En sterft dan weer opnieuw. Dat geeft helemaal niet, want als je dood bent gegaan ben je op een ander moment in de tijd levend. Ergo: de dood bestaat niet.. Lees verder Gevangen in barnsteen

Quotes verzameling

Een mens is de geschiedenis van al zijn ademtochten en gedachten, zijn handelingen, atomen en wonden, liefde, onverschilligheid en afkeer; ook van zijn ras en natie, de grond die hem en zijn voorouders heeft gevoed, de stenen en het zand van de plaatsen die hem vertrouwd zijn, van lang geleden uitgestreden veldslagen en gewetensconflicten, van de glimlachjes van meisjes en het trage gemompel van oude vrouwen, van toevalligheden en het geleidelijk inwerken van onverbiddelijke wetten, van dat alles en meer, een vlam die in ieder opzicht de wetten gehoorzaamt die voor Vuur gelden, en die toch van het ene ogenblik op het andere aangestoken en weer uitgedoofd wordt, en nimmer een tweede keer kan worden ontstoken, tot in de eeuwigheid. 

(A.S. Byatt Obsessie – 1990)

I have little left in myself  I must have you. The world may laugh  may call me absurd, selfish but it does not signify. My very soul demands you: it will be satisfied, or it will take deadly vengeance on its frame. (Ch. Bronte)

My love for Heathcliff resembles the eternal rocks beneath – a source of little visible delight, but necessary (E. Bronte)

graf

Piecemeal the body dies, and the time soul has her footing washed away, as the dark flood rises. (D.H. Lawrence)

 

The quote van Lawrence komt uit The ship of death I(zie het eerder bericht over De Dood)

Emily en Charlotte Bronte zijn me dierbaar (Anne mag niet echt meedoen wat mij betreft). Zo zelfs dat ik een aantal jaren geleden afreisde naar Haworth om hun graf te bezoeken. Ten tijde van de visite werden de graven juist gerestaureerd en was de kerk helaas gesloten. Niet getreurd: gewandeld over de Moors en heel veel schraal bier gedronken. Any cemetery is a place to dwell …

Voor De Literatuurder gaat niets boven Engeland